Patroni i wydarzenia.

Każdego roku lista patronów odzwierciedla wartości istotne dla naszej społeczności. W 2026 roku skupiamy się na tradycji, przywołując postaci wybitnych literatów, działaczy społecznych oraz osób zasłużonych dla państwa, których działalność stanowi przykład patriotyzmu oraz humanizmu.

Decyzje polskiego Parlamentu dotyczące ustanowienia patronów roku to coś więcej niż kalendarzowa formalność. Od wielu lat Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej wybierają wybitne postacie jako patronów danego roku. Patronaty te mają na celu uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju różnych dziedzin życia społecznego. Inicjatywa umożliwia pogłębianie wiedzy o ich życiu, dorobku oraz wpływie na kulturę, społeczeństwo i politykę.

W roku 2026 szczególną uwagę poświęcimy twórcom, których dzieła stały się wizytówką Polski na świecie. Do tych osób należą:

• Andrzej Wajda (1926-2016) –100 rocznica urodzin i 10 rocznica śmierci
• Józef Czapski (1896-1993) – 130 rocznica urodzin
• Jerzy Giedroyć (1906-2000)
• Ignacy Daszyński (1866-1936) – 160 rocznica urodzin i 90 rocznica śmierci
• Mieczysław Fogg (1901-1990) – 125 rocznica urodzin
• Stanisław Staszic (1755-1826) – 200 rocznica śmierci
• Józef Maksymilian Ossoliński (1748-1826) – 200 rocznica śmierci
• Sergiusz Piasecki (1901-1964)
• Elżbieta Róża Czacka (1876-1961)

Andrzej Wajda został uhonorowany w setną rocznicę swoich urodzin. Jego twórczość filmowa odznacza się umiejętnością ukazania złożoności dylematów historycznych. Filmy takie jak Popiół i diament (1958), Kanał (1957), Człowiek z marmuru (1977) czy Katyń (2007) stanowią istotny wkład w edukację dotyczącą historii oraz kształtowania postaw moralnych. Obok niego staje Józef Czapski – artysta, intelektualista, eseista oraz świadek zbrodni katyńskiej. Jego życie, rozpięte między tragizmem wojny, a pasją tworzenia, stanowi symbol niezłomności sumienia. Jerzy Giedroyć, redaktor paryskiego czasopisma Kultura, był emigracyjnym intelektualistą, który konsekwentnie tworzył koncepcję niepodległej Polski. Jego polityczne idee, oparte na pragmatyzmie oraz otwartości na dialog, pozostają podstawą współczesnej polskiej strategii zagranicznej.

Elżbieta Róża Czacka kładła szczególny nacisk na poszanowanie godności każdej osoby, niezależnie od jej sytuacji życiowej czy stanu zdrowia. W swojej działalności promowała wdrażanie nowoczesnych, opartych na najnowszych osiągnięciach naukowych i pedagogicznych metod opieki nad osobami wymagającymi wsparcia.

W troskę o zachowanie substancji narodowej wpisują się postaci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz Stanisława Staszica. Obaj byli świadomi, że trwałość narodu opiera się na silnych instytucjach kultury i nauki. Ossoliński, fundując Zakład Narodowy im. Ossolińskich, stworzył swoistą „arkę przymierza” między dawnymi a nowymi pokoleniami, chroniąc cenne zbiory przed zapomnieniem. Z kolei Staszic podkreślał, iż budowa nowoczesnego narodu wymaga rozwoju przemysłu, edukacji oraz wprowadzania reform społecznych. W tym samym nurcie wpisuje się również postać Ignacego Daszyńskiego, pierwszego premiera odrodzonej Polski. Jego zaangażowanie w walkę o sprawiedliwość społeczną oraz rozwój parlamentaryzmu stanowi aktualną lekcję dla współczesnych pokoleń.

Całość tej mozaiki uzupełniają postacie o niezwykle interesujących życiorysach. Mieczysław Fogg to artysta, którego głos rozbrzmiewał przez dekady, „cicho zagra nam znów”, przypominając o znaczeniu polskiej piosenki i jej zdolności do niesienia otuchy nawet w najtrudniejszych okresach. Natomiast postać Sergiusza Piaseckiego, pisarza oraz weterana wojny polsko-bolszewickiej, ukazuje literaturę jako medium buntu oraz walki o osobistą wolność w realiach brutalnych ideologii. W swoich publikacjach wyróżniał się radykalizmem i surową oceną ustroju komunistycznego oraz jego zwolenników.

Dodatkowo rok 2026 jest rokiem ważnych jubileuszy miejsc i wydarzeń:

• 100-lecie Miasta Gdyni: Symbol polskiego modernizmu oraz okno na świat. Gdynia, która wyrosła z niewielkiej wioski rybackiej na nowoczesny port, stanowi świadectwo polskiej przedsiębiorczości i zdolności do realizacji ambitnych projektów.
• 50. rocznica Robotniczych Protestów Czerwca 1976: Upamiętnienie wydarzeń w Radomiu, Ursusie i Płocku, które odegrały kluczową rolę na drodze do powstania „Solidarności” oraz transformacji ustrojowej.
• 100 lat Polskiego Radia: W 1926 roku rozpoczęto regularną emisję programu radiowego, co znacząco wpłynęło na rozwój komunikacji społecznej i dostęp do kultury w Polsce.

Rok 2026 stanowi doskonałą okazję do ponownego poznania wybitnych postaci, które miały istotny wpływ na kształtowanie polskiej kultury i nowoczesnej tożsamości. Wśród patronów roku znajdują się twórcy, działacze społeczni oraz osoby zasłużone dla państwa. By poznać dorobek tegorocznych patronów zachęcamy do skorzystania z legalnych źródeł, umożliwiających dostęp do wysokiej jakości cyfrowych zasobów.

Dzieła Patronów:

• Ignacego Daszyńskiego
• Józefa Maksymiliana Ossolińskiego
• Stanisława Staszica

znajdują się w domenie publicznej – Domena Publiczna: Nowy Rok, nowe zasoby, Przewodnik  po prawie autorskim
Znajdziecie je w Bazie Legalnych Źródeł - Baza Legalnych Źródeł

Baza Legalnych Źródeł daje także dostęp do filmów, muzyki i książek – do serwisów online w 11 kategoriach!

Legalne źródła to miejsca, które dają dostęp do utworów z poszanowaniem prawa, w tym praw przynależnych twórcom. W Bazie znajdują się zarówno serwisy komercyjne, jak i te, które gromadzą zasoby oparte na wolnych licencjach.