Geometryczny wilk plagiator?

PRAWO W KULTURZE

/ Prawo w praktyce

Geometryczny wilk plagiator?

Geometryczny wilk plagiator?

21.08.18

Piłkarski klub Wolverhampthon Wanderers właśnie wywalczył awans do jednej z najlepszych lig świata. Zamiast jednak skupić się na przygotowaniu do sezonu w Premier League, musi stawiać czoło zarzutom o naruszenie praw autorskich do Tajemniczego Wilka, który już od niemal 40 lat jest w logotypie klubu. [1]



Wszystko zaczęło się w latach 60, kiedy na polecenie swojego nauczyciela francuskiego nastoletni Peter Davies za karę musiał ukazać zrozumienie twierdzenia Pascala. Praca Daviesa opierała się na serii geometrycznie zaprojektowanych rysunków głów zwierząt, w tym wilka łudząco przypominającego obecne logo Wolverhampthon Wanderers.

W 1963 Peter wziął udział w konkursie plastycznym zorganizowanym przez lokalny klub żużlowy i złożył swoją pracę zatytułowaną "Mystery Wolf". Pomimo porażki w konkursie plastycznym, ktoś musiał dostrzec potencjał jego pracy, gdyż w 1979 Davies odkrył podobieństwo swojego projektu w nowym logo Wilków. Zrezygnował z dochodzenia ochrony swoich praw, gdyż nie uzyskał żadnej odpowiedzi ze strony klubu, a co najważniejsze – rysunek, który byłby jego kluczowym dowodem nie został mu zwrócony po konkursie.

Sytuacja uległa zmianie w 2015 roku, kiedy Davies podczas porządkowania domu po zmarłym bracie, w jego albumie na znaczki odnalazł wszystkie swoje stare prace, a także informację o konkursie oraz pierwotny szkic wilka. Na podstawie wspomnianego szkicu autor opiera swoje powództwo o naruszenie praw autorskich.



Ciekawe jest stanowisko strony pozwanej, według której "oryginalna praca nie istnieje. Co istnieje to szkice. On [Davies] nie ma żadnych dowodów dokumentujących dzieło lub jego istnienie." Przenosząc rozważania na grunt polskiej ustawy autorskiej, argument ten zdaje się być chybiony. O ile można się zgodzić, że oryginału nie ma, uznając oryginał dzieła jako jednostkowy przedmiot fizyczny, który spełnia dwa warunki - wyszedł bezpośrednio spod ręki twórcy i w sposób najdoskonalszy skierowuje umysł odbiorcy na poznanie dzieła[2], to nie można się zgodzić z tym, że nie ma dzieła. Niedopuszczalne i bezpodstawne jest identyfikowanie dzieł plastycznych z przedmiotami fizycznymi, na których zostały ustalone. Dzieło jako emanację działalności twórczej o indywidualnym charakterze czy też "przedmiot intencjonalny, zespół czynników i miejsc niedookreślonych" należy odróżniać od poszczególnych konkretyzacji tego dzieła.[3] Zatem w niniejszej sprawie dzieło jest, tylko ustalone w swojej niedoskonałej postaci - szkicu.

Z drugiej strony trzeba pamiętać, że prawo autorskie chroni sposób wyrażenia utworu a nie jego ideę. Innymi słowy sam pomysł - sprowadzający się do tego aby głowa wilka miała geometryczne kształty - chroniony prawem autorskim nie będzie. Choć w niektórych przypadkach – zwłaszcza w relacjach między przedsiębiorcami, przejęcie pewnej niechronionej prawem autorskim koncepcji, może być uznane za czyn nieuczciwej konkurencji - jeśli będzie sprzeczne z dobrymi obyczajami.

Granice między niechroniona ideą a objętym prawem autorskim sposobem wyrażenia dzieła plastycznego czy fotograficznego jest materią niezwykle skomplikowaną. Tytułem przykładu można powołać niedawny wyrok brytyjskiego sądu w sprawie znanego zdjęcia czerwonego angielskiego autobusu na moście westminsterskim z tłem w postaci budynku parlamentu i Big Bena. W którym sąd wydał kontrowersyjny wyrok i przyznał ochronę twórcy pierwotnego zdjęcia.[4]


Zdjęcie pozwanego . Fot. New English Teas

Zdjęcie powoda. Fot. Justin Fielder / Temple Island Collection Ltd

Odrębną kwestią jest to, czy faktycznie Peter Davies jest autorem Tajemniczego Wilka i czy jego prawa autorskie zostały naruszone. To już będzie musiał ustalić sąd w Londynie. Ciekawym wątkiem jest to, że rzekomo jeden z członków Jury konkursu plastycznego przekazał bliskiemu znajomemu, ówczesnemu Prezesowi Wilków, dzieło Daviesa, które po kilkunastu latach zostało wykorzystane do stworzenia logo klubu.

Po niedawnym wysłuchaniu argumentów stron, sąd zdecyduje o dalszym toku postępowania. Szykuje się niezwykle ciekawy proces.

Maciej Kubiak i Konrad Wyszyński

Artykuł udostępniony przez Kancelarię prawniczą LSW Leśnodorski Ślusarek i Wspólnicy



[1] W latach 1993-1996 klub powrócił do swojego przedwojennego logo.

[2] A. Kopff, Dzieło sztuk plastycznych i jego twórca w świetle przepisów prawa autorskiego, Kraków 1961, s. 28.

[3] Ibidem, s. 41-47.

[4] zob. http://www.bailii.org/ew/cases/EWPCC/2012/1.html



Publikacja powstała w ramach Społecznej kampanii edukacyjnej Legalna Kultura.



Publikacja powstała w ramach Społecznej kampanii edukacyjnej Legalna Kultura
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


Do góry!


Społeczna kampania edukacyjna Legalna Kultura realizowana przez Fundację Legalna Kultura

W 2019 roku dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego