Jak Georges Seurat uwięził energię kankana w matematycznym rygorze.

Czy możliwe jest, by zamknąć energię tańca w matematycznym porządku? Georges Seurat (1859-1891) udowodnił, że sztuka i nauka mogą iść w parze, tworząc nową jakość w malarstwie. Neoimpresjonizm, którego był pionierem, narodził się z potrzeby uporządkowania spontaniczności impresjonizmu i nadania jej ścisłych zasad. Nurt dążył do świadomej kompozycji, stosował zasady dywizjonizmu, czyli metody polegającej na rozdzieleniu barw na pojedyncze plamy lub linie, oraz pointylizmu, czyli stawianiu kropek czystej barwy, tak by z odległości kolory się ze sobą zlewały. W rezultacie stał się całkowitym zaprzeczeniem impresjonizmu. Jego obrazy, takie jak Le Chahut, są dowodem na to, że matematyczna struktura może podkreślić ekspresję i dynamikę sceny, a sztuka może być jednocześnie eksperymentem i manifestem nowoczesności.

Chahut (dosłownie oznaczający hałas lub wrzawę) to alternatywna nazwa dla kankana, prowokacyjnego, nacechowanego seksualnie tańca, który po raz pierwszy pojawił się w salach balowych Paryża około 1830 roku. Styl tańca wywołał skandal ze względu na wysokie kopnięcia i inne gesty rąk i nóg. Rozwój kankana w latach 80. XIX wieku, głównie w lokalach na Montmartre, takich jak Folies Bergère czy Moulin Rouge uosabiał ducha bohemy, emanował wolnością i erotyzmem na tle rozwijającego się nocnego życia miasta. Obraz identyfikuje świat skomercjalizowanej rozrywki. Seuratowi udało się pogrążyć widza w hałaśliwym świecie tańca Montmartre słynącego z seksualnej swobody. Zaprezentował dynamiczne tempo oraz charakterystyczny wizualnie styl kankana, przekształcając wymienione lokale w centra widowisk. Kankan przyczyniał się do rozmywania barier klasowych i stereotypów płciowych, gdyż artyści wywodzący się z klasy robotniczej, tacy jak La Goulue występująca w Moulin Rouge, wynieśli odważne numery taneczne do rangi międzynarodowej sławy, zacierając tym samym granice pomiędzy elitarnym mecenatem a kulturą masową.

Kompozycja obrazu jest ustrukturyzowana poprzez konturowe linie i formy geometryczne. W ostatnich latach obrazy Seurata charakteryzowały się karykaturalna wręcz linią. Liniowe cienie i kontury nadają figurom sztywną, architektoniczną ramę tworząc z postaci lalkowate bryły. Na Le Chahut widzimy dwie kobiety oraz dwóch mężczyzn z nogami w powietrzu, a także basistę, lidera zespołu oraz osobę grającą na flecie. Sala taneczna skąpana jest w ciepłych barwach i sztucznym świetle, a sami tancerze przypominają raczej archetypy niż prawdziwych ludzi. Wszystkie linie obrazu kierowane są ku górze, by pokazać podnieconą atmosferę tańca i muzyki. Seurat stosuje kontrasty kolorystyczne, zestawiając ciepłe odcienie oranżu i czerwieni z chłodniejszymi błękitami w tle, by podkreślić wrażenie ruchu i szaleńczego tańca.

Prace nad obrazem malarz rozpoczął w 1889 roku, po tym jak zainspirował się muzyka i tańcem na jednej z paryskich wystaw. Dzieło stworzone jest w technice pointylizmu, która charakteryzuje się malowaniem przy użyciu małych, gęsto rozmieszczonych punktów czystego koloru. Z bliska widoczne są pojedyncze kropki, natomiast z pewnej odległości kolory optycznie się mieszają tworząc harmonijną całość. Seurat z niezwykłą precyzją zestawia kontrastujące ze sobą odcienie, dzięki czemu elementy obrazu wydają się pełne energii, a cała scena tętni ruchem i żywiołowością charakterystyczną dla kankana.

Obraz pojawił się m. in. na wystawie Société des Aritistes Indépendants - stowarzyszenia wystawienniczego, które omijało jury akademickie i stało się platformą dla artystów awangardowych. W Le Chahut możemy dostrzec karykaturalność, która towarzyszyła Seuratowi. Arbitralność znaków wizualnych malarza ucieszyła symbolistów, którzy sprzeciwiali się naturalizmowi i chwalili rytualne elementy. W tym kontekście nie sposób nie zauważyć, jak Le Chahut wpisuje się w większy nurt poszukiwań formalnych i symbolicznych, będąc jednocześnie świadectwem rosnącego zainteresowania artystów eksperymentem i przekraczaniem granic tradycyjnej sztuki. Seurat, poprzez swój matematyczny rygor i jednoczesną swobodę w traktowaniu formy, stworzył dzieło, które nie tylko dokumentuje atmosferę paryskiej sceny rozrywkowej, ale także redefiniuje rolę obrazu jako medium zdolnego do komentowania przemian społecznych i kulturowych. Le Chahut staje się manifestem nowoczesności i zapowiedzią nowych kierunków w sztuce, gdzie kompozycja i symbolika zaczynają dominować nad realistycznym odwzorowaniem rzeczywistości.

Georges Seurat urodził się 2 grudnia 1859 w Paryżu, gdzie również zmarł 29 marca 1891. Był francuskim malarzem oraz w ciągu 32 lat życia stał się najwybitniejszym przedstawicielem neoimpresjonizmu. Swoją twórczość publicznie zainaugurował w 1883 roku i do śmierci był szanowanym artystą, który w ciągu swojej krótkiej 12-sto letniej kariery stworzył wiele znaczących dzieł, takich jak Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte (1884-1886, Art Institute of Chicago) czy Cyrk (1890-1891, Musée d'Orsay, Paryż). Neoimpresjonizm to nurt, który rozwijał się w latach 1886-1906, a nazwa pochodzi od krytyka sztuki Félixa Fénéona, który użył tego terminu w jednej ze swoich recenzji. Obraz Le Chahut ma wymiary 170x141 cm i podziwiać go możemy w zbiorach muzeum Kröller-Müller w Otterlo w Holandii.

Zdjęcie obrazu: Wikipedia/Domena publiczna

Zwiedzajcie z nami muzea i galerie całego świata bez wychodzenia z domu!

Takie możliwości otwiera przed Wami sekcja MUZEA i GALERIE
w Bazie Legalnych Źródeł