Jak Georges Seurat uwięził energię kankana w matematycznym rygorze.

Czy możliwe jest, by zamknąć energię tańca w matematycznym porządku? Georges Seurat udowodnił, że sztuka i nauka mogą iść w parze, tworząc nową jakość w malarstwie. Neoimpresjonizm, którego był pionierem, narodził się z potrzeby uporządkowania spontaniczności impresjonizmu i nadania jej ścisłych zasad. Nurt dążył do świadomej kompozycji, stosował zasady dywizjonizmu, czyli metody polegającej na rozdzieleniu barw na pojedyncze plamy lub linie, oraz pointylizmu, a w rezultacie stał się całkowitym zaprzeczeniem impresjonizmu. Jego obrazy, takie jak Le Chahut, są dowodem na to, że matematyczna struktura może podkreślić ekspresję i dynamikę sceny, a sztuka może być jednocześnie eksperymentem i manifestem nowoczesności.

Chahut (dosłownie oznaczający hałas lub wrzawę) to alternatywna nazwa dla kankana, prowokacyjnego, nacechowanego seksualnie tańca, który po raz pierwszy pojawił się w salach balowych Paryża około 1830 roku. Styl tańca wywołał skandal ze względu na wysokie kopnięcia i inne gesty rąk i nóg. Rozwój kankana w latach 80. XIX wieku, głównie w lokalach na Montmartre, takich jak Folies Bergère czy Moulin Rouge uosabiał ducha bohemy, emanował wolnością i erotyzmem na tle rozwijającego się nocnego życia miasta. Obraz identyfikuje świat skomercjalizowanej rozrywki. Seuratowi udało się pogrążyć widza w hałaśliwym świecie tańca Montmartre słynącego z seksualnej swobody. Zaprezentował dynamiczne tempo oraz charakterystyczny wizualnie styl kankana, przekształcając wymienione lokale w centra widowisk. Kankan przyczyniał się do rozmywania barier klasowych i stereotypów płciowych, gdyż artyści wywodzący się z klasy robotniczej, tacy jak La Goulue występująca w Moulin Rouge, wynieśli odważne numery taneczne do rangi międzynarodowej sławy, zacierając tym samym granice pomiędzy elitarnym mecenatem a kulturą masową.

Kompozycja obrazu jest ustrukturyzowana poprzez konturowe linie i formy geometryczne. W ostatnich latach obrazy Seurata charakteryzowały się karykaturalna wręcz linią. Liniowe cienie i kontury nadają figurom sztywną, architektoniczną ramę tworząc z postaci lalkowate bryły. Na Le Chahut widzimy dwie kobiety oraz dwóch mężczyzn z nogami w powietrzu, a także basistę, lidera zespołu oraz osobę grającą na flecie. Sala taneczna skąpana jest w ciepłych barwach i sztucznym świetle, a sami tancerze przypominają raczej archetypy niż prawdziwych ludzi. Wszystkie linie obrazu kierowane są ku górze, by pokazać podnieconą atmosferę tańca i muzyki. Seurat stosuje kontrasty kolorystyczne, zestawiając ciepłe odcienie oranżu i czerwieni z chłodniejszymi błękitami w tle, by podkreślić wrażenie ruchu i szaleńczego tańca.

Prace nad obrazem malarz rozpoczął w 1889 roku, po tym jak zainspirował się muzyka i tańcem na jednej z paryskich wystaw. Dzieło stworzone jest w technice pointylizmu, która charakteryzuje się malowaniem przy użyciu małych, gęsto rozmieszczonych punktów czystego koloru. Z bliska widoczne są pojedyncze kropki, natomiast z pewnej odległości kolory optycznie się mieszają tworząc harmonijną całość. Seurat z niezwykłą precyzją zestawia kontrastujące ze sobą odcienie, dzięki czemu elementy obrazu wydają się pełne energii, a cała scena tętni ruchem i żywiołowością charakterystyczną dla kankana.

Obraz pojawił się m. in. na wystawie Société des Aritistes Indépendants - stowarzyszenia wystawienniczego, które omijało jury akademickie i stało się platformą dla artystów awangardowych. W Le Chahut możemy dostrzec karykaturalność, która towarzyszyła Seuratowi. Arbitralność znaków wizualnych malarza ucieszyła symbolistów, którzy sprzeciwiali się naturalizmowi i chwalili rytualne elementy. W tym kontekście nie sposób nie zauważyć, jak Le Chahut wpisuje się w większy nurt poszukiwań formalnych i symbolicznych, będąc jednocześnie świadectwem rosnącego zainteresowania artystów eksperymentem i przekraczaniem granic tradycyjnej sztuki. Seurat, poprzez swój matematyczny rygor i jednoczesną swobodę w traktowaniu formy, stworzył dzieło, które nie tylko dokumentuje atmosferę paryskiej sceny rozrywkowej, ale także redefiniuje rolę obrazu jako medium zdolnego do komentowania przemian społecznych i kulturowych. Le Chahut staje się manifestem nowoczesności i zapowiedzią nowych kierunków w sztuce, gdzie kompozycja i symbolika zaczynają dominować nad realistycznym odwzorowaniem rzeczywistości.

Georges Seurat urodził się 2 grudnia 1859 w Paryżu, gdzie również zmarł 29 marca 1891. Był francuskim malarzem oraz najwybitniejszym przedstawicielem neoimpresjonizmu. Swoją twórczość publicznie zainaugurował w 1883 roku i aż do śmierci był szanowanym artystą, który stworzył wiele znaczących dzieł, takich jak Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte (1884-1886, Art Institute of Chicago) czy Cyrk (1890-1891, Musée d'Orsay, Paryż). Neoimpresjonizm to nurt, który rozwijał się w latach 1886-1906, a nazwa pochodzi od krytyka sztuki Félixa Fénéona, który użył tego terminu w jednej ze swoich recenzji. Obraz Le Chahut ma wymiary 170x141 cm i podziwiać go możemy w zbiorach muzeum Kröller-Müller w Otterlo w Holandii.


Zdjęcie obrazu: Wikipedia/Domena publiczna

Zwiedzajcie z nami muzea i galerie całego świata bez wychodzenia z domu!

Takie możliwości otwiera przed Wami sekcja MUZEA i GALERIE
w Bazie Legalnych Źródeł